Karayolları Trafik Kanunu’nun 51. maddesi, trafik düzeninin ve güvenliğinin sağlanması amacıyla hız sınırlarına uyulmasını zorunlu kılar. Bu maddenin alt başlıklarından biri olan 51/2-b, belirlenen hız sınırının %30’dan fazla, %50’den az aşılması durumunda uygulanan idari yaptırımı tanımlar. 2026 yılı trafik ceza rehberinde, orta seviye hız ihlali olarak değerlendirilen bu madde, hem para cezası hem de ceza puanı yaptırımı içermektedir.
Hız ihlalleri günümüzde sadece trafik ekiplerinin mobil radarlarıyla değil, otoyollarda ve şehir içlerinde yaygınlaşan Elektronik Denetleme Sistemleri (EDS) ve Ortalama Hız Koridorları aracılığıyla da 7/24 denetlenmektedir. Bu makalede, 51/2-b maddesinin kapsamı, 2026 yılı için belirlenen ceza tutarları, indirimli ödeme imkanları ve tebliğ sonrası izlenmesi gereken yasal prosedürler, resmi bilgilere dayalı olarak ele alınmaktadır.
Bilmeniz Gereken Temel Noktalar
- İhlal Aralığı: Hız sınırını %30 ile %50 arasında aşmak (Örn: 100 km/s sınırda 131-150 km/s arası).
- İndirim Süresi: Cezanın tebliğ tarihinden itibaren 1 ay (30 gün).
- Ceza Puanı: Sürücü belgesine 15 Ceza Puanı işlenir.
- Tespit: Mobil Radar, Sabit Radar, EDS ve Ortalama Hız Koridorları.
2026 Yılı 51/2-b Trafik Cezası Tutarı ve Ödeme Planı
Trafik idari para cezaları, her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen Yeniden Değerleme Oranı (YDO) doğrultusunda güncellenmektedir. 51/2-b maddesi uyarınca kesilen cezalar, tebliğ tarihinden itibaren yasal süre içinde ödendiğinde indirim avantajı sağlar. Aşağıdaki tabloda güncel tutarlar ve puan karşılıkları yer almaktadır.
| Ceza Kodu & Tanımı | Ceza Tutarı (2026) | %25 İndirimli Tutar | Ceza Puanı |
|---|---|---|---|
| 51/2-b (Hız Sınırını %30 – %50 Aşmak) | 4.640 TL (Tahmini)* | 3.480 TL | 15 Puan |
* Not: Tabloda belirtilen tutarlar, yıllık yeniden değerleme oranlarına göre değişiklik gösterebilir. Resmi Gazete’de yayımlanan nihai rakamlar esas alınmalıdır. Erken ödeme indirimi tebliğden itibaren 1 ay geçerlidir.
İhlalin Tespiti ve Hız Sınırı Hesaplama
51/2-b cezası ile karşılaşmamak veya karşılaşıldığında durumun doğruluğunu analiz etmek için hesaplama mantığının iyi anlaşılması gerekir. Kanun, hız sınırını belirli yüzdelik dilimlere ayırır. 51/2-b maddesi, “orta ihlal” olarak kabul edilen ikinci dilimi kapsar.
Örneğin, hız sınırının 110 km/s olduğu bir otoyolda:
- %10 tolerans ile sınır 121 km/s olur.
- Hızınız 144 km/s ile 165 km/s arasındaysa (sınırın %30’u ile %50’si arası), 51/2-b maddesinden işlem yapılır.
- Bu hızın üzerine çıkılması durumunda ise ceza bir üst dilim olan 51/2-c maddesine yükseltilir.
Tespit işlemi genellikle iki yolla yapılır: Anlık Radar (polis ekiplerinin yol kenarında yaptığı ölçüm) ve Ortalama Hız Tespiti (iki nokta arasındaki giriş-çıkış süresine göre hızın hesaplanması). Her iki yöntemde de elde edilen veriler fotoğraflı kanıt olarak saklanır.
Ödeme, İndirim ve Tebliğ Süreci
Ceza tutanağının sürücüye ulaşması ve ödeme süreci, dijital kanalların entegrasyonuyla hızlanmıştır. Süreç genel hatlarıyla şu şekilde işler:
1. Tebligat:
Ceza plakaya yazılmışsa araç sahibinin adresine, sürücüye yüz yüze yazılmışsa o an tebliğ edilir. e-Devlet kullanıcısı olan vatandaşlar için e-Tebligat sistemi de aktiftir. Yasal itiraz ve ödeme süresi, cezanın resmen tebliğ edildiği tarihte başlar.
2. %25 İndirim Hakkı:
Tebliğ tarihinden itibaren 1 ay (30 gün) içerisinde ödeme yapılması durumunda, kanunen %25 oranında erken ödeme indirimi uygulanır. Bu indirimden faydalanmak, ceza puanının silinmesini sağlamaz veya itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.
3. Ödeme Kanalları:
Ödemeler; İnteraktif Vergi Dairesi (GİB), anlaşmalı bankaların mobil şubeleri, PTT iş yerleri veya vergi daireleri aracılığıyla yapılabilmektedir. Kredi kartı ile taksitli ödeme seçenekleri bankaların inisiyatifindedir.
Uygulamanın Artıları ve Eksileri
Hız denetimlerinin sıkılaştırılması ve 51/2-b gibi kademeli ceza sistemlerinin uygulanması, trafik ekosisteminde farklı etkilere sahiptir:
Artıları (Güvenlik)
- Kaza Şiddetini Azaltma: Hızın düşürülmesi, olası kazalarda yaralanma riskini doğrudan azaltır.
- Farkındalık: Kademeli ceza sistemi, sürücüleri sürekli hız kontrolü yapmaya teşvik eder.
- Objektif Tespit: EDS ve radar kayıtları, insan hatasını minimize eden kanıta dayalı bir sistem sunar.
Eksileri (Süreç)
- Tabela Karmaşası: Bazı yollarda hız limitlerinin ani değişimi, sürücülerin istemeden ihlal yapmasına neden olabilir.
- Tebligat Süresi: Fiziki tebligatların geç ulaşması, sürücülerde “acaba ceza yedim mi?” belirsizliği yaratabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
51/2-b cezasına nasıl itiraz edilir?
Cezanın hatalı olduğunu düşünüyorsanız (örneğin; o saatte orada değildiniz veya hız sınırı tabelası yoktu), tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği’ne başvuruda bulunabilirsiniz. Başvuruda radar görüntüleri ve tutanak gibi delillerin incelenmesi talep edilir.
Ceza puanı ehliyeti nasıl etkiler?
51/2-b ihlali 15 ceza puanı getirir. Bir yıl içinde toplam 100 ceza puanına ulaşan sürücünün ehliyetine 2 ay süreyle el konulur. Puanlar kümülatif olarak birikir ancak her ceza puanı, üzerinden 1 yıl geçince silinir.
Radar cezası kaç günde sisteme düşer?
Dijital sistemlerin (EDS) gelişmesiyle birlikte cezalar genellikle 3 ila 7 gün içerisinde e-Devlet sistemine yansımaktadır. Ancak fiziki tebligatın posta yoluyla ulaşması 15-30 günü bulabilir.
Cezayı ödedikten sonra itiraz edebilir miyim?
Evet, erken ödeme indiriminden (%25) faydalanmak için cezayı hemen ödeyebilir, ardından 15 günlük yasal süre içinde itiraz edebilirsiniz. İtirazınız haklı bulunursa, ödediğiniz tutar tarafınıza iade edilir.
Hız koridoru (ortalama hız) nasıl çalışır?
Sistemin başlangıç ve bitiş noktalarındaki kameralar plakanızı ve geçiş saatinizi kaydeder. İki nokta arasındaki mesafe zamana bölünerek ortalama hızınız bulunur. Bu hız, yasal sınırın %30-%50 üzerindeyse 51/2-b cezası uygulanır.
Kimler Dikkat Etmeli?
51/2-b cezası, özellikle şehirlerarası yolculuk yapanlar, ticari araç sürücüleri ve değişken hız limitlerinin olduğu güzergahları sık kullanan sürücüler için kritik öneme sahiptir. Hız sabitleyici (Cruise Control) kullanımı, farkında olmadan yapılacak ihlalleri önlemede etkili bir yöntemdir. Trafik kurallarının, cezai yaptırımdan öte can güvenliği için var olduğu unutulmamalıdır.
